Μύρτιλο

Τι είναι…

murtilo kalΤο Μύρτιλο είναι ένας πολυετής, φυλλοβόλος θάμνος με ξυλώδη κορμό. Το ύψος του μπορεί να φτάσει έως και τα 2,5 μέτρα, γεγονός που καθιστά εύκολη τόσο τη συγκομιδή του καρπού με το χέρι όσο και τη μηχανική συγκομιδή.

Το φυτό ανήκει στην οικογένεια Ericaceae. Το γένος του φυτού είναι Vaccinium και παγκοσμίως καλλιεργούνται δεκάδες είδη ανάλογα με την περιοχή, τις ανάγκες σε ψύχος και τη χρήση του φρούτου. Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες να εισαχθεί η καλλιέργεια του Μύρτιλου όμως οι ιδιαίτερες απαιτήσεις του σε εδάφη, νερό και κλιματολογικές συνθήκες δεν βοηθούν στην διάδοσή του.

Πρόκειται για ένα φυτό, ο καρπός του οποίου έχει τεράστια, παγκόσμια, εμπορική σημασία λόγω της ποιότητάς του και των ευεργετικών χαρακτηριστικών του.

Πως επιλέγω την καλλιέργεια…

Για την επιλογή της καλλιέργειας του Μύρτιλου είναι αναγκαίος και υποχρεωτικός ο πρότερος έλεγχος της καταλληλότητας του εδάφους και του νερού με το οποίο θα αρδεύεται η καλλιέργεια και φυσικά η μελέτη των κλιματολογικών συνθηκών στην περιοχή εγκατάστασης της φυτείας.

Συνεπώς, το πρώτο που πρέπει να γίνει πριν ξεκινήσουν οι εργασίες στον αγρό είναι η ανάλυση του εδάφους. Πιο συγκεκριμένα, θα πρέπει να ληφθούν δείγματα εδάφους από τυχαία σημεία του αγρού (3-5) και από δύο επίπεδα βάθους (0-30 εκατοστά και 30-60 εκατοστά). Στο τέλος, ανακατεύονται τα επιφανειακά δείγματα και λαμβάνεται ένα δείγμα επιφανειακού εδάφους και επίσης όλα τα δείγματα βάθους και λαμβάνεται ένα δείγμα εδάφους από 30-60 εκατοστά. Τα δείγματα πηγαίνουν σε εδαφολογικά εργαστήρια τα οποία διενεργούν εξετάσεις για:

  • ph
  • Μηχανική σύσταση
  • Περιεκτικότητα σε ολικό και ενεργό CaCO3
  • Περιεκτικότητα σε οργανική ουσία

Μπορεί να αναπτυχθεί σε όξινα αμμώδη και μέσης σύστασης εδάφη που δεν νεροκρατούν. Είναι μέτρια απαιτητικό σε θρεπτικά στοιχεία, όμως απαιτεί υψηλά ποσοστά οργανικής ουσίας ενώ χρειάζεται διαρκής παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους. Αναπτύσσεται καλύτερα σε περιοχές με ηλιοφάνεια, αλλά πιθανώς η εγκατάσταση συστήματος σκίασης σε περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες και έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία να ωφελήσει την καλλιέργεια.

Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι οι χειμερινές ώρες ψύχους. Τα φυτά απαιτούν ψυχρούς χειμώνες για να μπορέσουν να δώσουν ικανοποιητική παραγωγή και ποιοτικό καρπό (όπως ακριβώς συμβαίνει με τα καρποφόρα δέντρα που καλλιεργούνται στην Ελλάδα). Οι ώρες ψύχους μιας περιοχής υπολογίζονται πολύ εύκολα, για το διάστημα από 1 Νοεμβρίου έως και 28 Φεβρουαρίου με τον απλό τύπο που ακολουθεί.

  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι κάτω από τους 0οC δεν καταγράφεται καμία ώρα ψύχους.
  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι 0οC έως 2,5οC καταγράφεται 1/2 ώρα ψύχους.
  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι 2,5οC έως 5οC καταγράφεται 1 ώρα ψύχους.
  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι 5οC έως 7οC καταγράφεται 1/2 ώρα ψύχους.
  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι πάνω από 7οC δεν καταγράφεται καμία ώρα ψύχους.
  • Για κάθε ώρα της ημέρας που η θερμοκρασία είναι πάνω από 15οC αφαιρείται 1 ώρα ψύχους (Chilling hours, Texas A&M University Agricultural Research & Extension Center at Overton).

Το Mύρτιλο χρειάζεται τουλάχιστον 150 ώρες ψύχους για τις νότιες ποικιλίες και 800 - 1000 ώρες ψύχους για τις βόρειες ποικιλίες.

Εργασίες φύτευσης…

Η φύτευση, εφόσον το έδαφος, το νερό και το κλίμα είναι κατάλληλα για την καλλιέργεια του φυτού μπορεί να γίνει το φθινόπωρο ή εναλλακτικά νωρίς την άνοιξη. Οι εργασίες για τη σωστή εγκατάσταση της φυτείας είναι:

  • Όργωμα και ενσωμάτωση οργανικών λιπασμάτων όξινης αντίδρασης, αλλά και εδαφοβελτιωτικών εφόσον απαιτείται (π.χ. τύρφη).
  • Xάραξη γραμμών φύτευσης και επισήμανση θέσεων φύτευσης πάνω στις γραμμές. Οι ενδεικνυόμενες αποστάσεις φύτευσης (αποδεκτές από την επιστημονική ομάδα του συνεταιρισμού) για το Μύρτιλο είναι:
  • 0.8 μέτρα απόσταση φυτό με φυτό πάνω στην γραμμή και 2.5 μέτρα απόσταση γραμμή με γραμμή στην πιο πυκνή του φύτευση. Στο στρέμμα αντιστοιχούν 500 φυτά.
  • 1.2 μέτρα απόσταση φυτό με φυτό πάνω στην γραμμή και 3.5 μέτρα απόσταση γραμμή με γραμμή στην πιο αραιή του φύτευση. Στο στρέμμα αντιστοιχούν 238 φυτά.
  • Όλοι οι διάφοροι συνδυασμοί αποστάσεων μεταξύ αυτών των τύπων φύτευσης.
  • Η συνηθέστερη φύτευση που προτείνεται είναι 1 μέτρο απόσταση φυτό με φυτό πάνω στην γραμμή και 3 μέτρα απόσταση γραμμή με γραμμή. Στο στρέμμα αντιστοιχούν 333 φυτά.

Άνοιγμα λάκκων φύτευσης.

1. Προσθήκη βιολογικών σκευασμάτων για τη φυτοπροστασία και την καλύτερη ανάπτυξη των ριζών του φυτού.
2. Φύτευση των φυτών. Προσοχή κατά τη διάρκεια της φύτευσης να μην καταστραφεί η μπάλα χώματος του φυτού.

Καλλιεργητικές πρακτικές…

Το φυτό Μύρτιλο μετά από τέσσερα χρόνια εντατικής καλλιέργειας σε μεγάλη κλίμακα και ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας δείχνει ότι:

  • Είναι ένα φυτό το οποίο έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις σε νερό. Αφενός δεν αντέχει σε συνθήκες έλλειψης νερού και αφετέρου δυσκολεύεται όταν υπάρχει περίσσεια νερού στο έδαφος. Η επίτευξη του άριστου σημείου επιτυγχάνεται με διαρκή παρακολούθηση και μέτρηση της εδαφικής υγρασίας.
  • Η κάθε ποικιλία Μύρτιλου έχει διαφορετική αντοχή σε φυσικούς εχθρούς, συνεπώς η επιλογή των κατάλληλων ποικιλιών έχει μεγάλη σημασία.
  • Απαιτείται βοτάνισμα με προσοχή για την καταπολέμηση των ζιζανίων γύρω από τη ρίζα του φυτού, διότι δεν επιτρέπεται ο τραυματισμός της ρίζας του. Η χρήση μηχανικών μέσων για το όργωμα πρέπει να γίνεται με προσοχή και μακριά από το επιφανειακό ριζικό σύστημα καθόσον η καταστροφή του οδηγεί σε μαρασμό του φυτού.
  • Εφαρμογή προληπτικών μέτρων συμβατών με τη βιολογική γεωργία.
  • Συγκομιδή του καρπού με το χέρι ή μηχανικά σε διάστημα 12 εβδομάδων (1 ή 2 επαναλήψεις) ανάλογα με το μείγμα ποικιλιών που έχει επιλεγεί.
  • Απαιτείται χειμερινό κλάδεμα μόρφωσης του φυτού τα τρία πρώτα χρόνια από τη φύτευση. Συνήθως το φυτό διαμορφώνεται σε κύπελλο ή σε κυλινδρικό σχήμα.
  • Οι ενδεικτικές αποδόσεις του φυτού ανάλογα με την ηλικία αγοράς και εγκατάστασης του φαίνονται στον πίνακα που ακολουθεί.
Μέγεθος Φυτού   Απόδοση (κιλά)
Έτος 1ο Έτος 2ο Έτος 3ο Έτος 4ο Έτος 5ο Έτος 6ο
3-7 cm 0 0,225 0,450 1-2 2-4 4-6
15-25 cm 0 0,450 1 2 4-6 6-8
25-45 cm 0 1 2 4 4-6 6-8
38-60 cm 0 1,5-2 2-3 4-6 6-8 6-8
60-75 cm 0 1,5-2 3-4 4-6 6-8 6-8

3-7 cm:             Ηλικίας 3-4 μηνών

15-25cm:           Ηλικίας 6-12 μηνών

25-45cm:           Ηλικίας 12-18 μηνών

38-60cm:           Ηλικίας 24 μηνών

60-75cm:           Ηλικίας 36 μηνών

Πηγή: Hartmann nursery

Τρόποι εμπορίας…

Το φρούτο αυτό εισάγεται και εμπορεύεται είτε ως νωπό  είτε ως κατεψυγμένο στην ευρωπαϊκή αγορά από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Σήμερα η πλέον γνωστή μορφή εμπορίας του παγκοσμίως είναι ως μαρμελάδα, προϊόν το οποίο έχει βραβευθεί πολλές φορές λόγω της γεύσης του. Επίσης, ο καρπός διατίθεται και ως αποξηραμένος σε καταστήματα ξηρών καρπών και υγιεινής διατροφής. Τέλος, τα φύλλα του Μύρτιλου εμπορεύονται σε αποξηραμένη μορφή για την παρασκευή ροφημάτων. Αποτελεί το «μυστικό» του κρασιού «PORTO» και των σπουδαιότερων σε γεύση μαρμελάδων του εμπορίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι βιολογικός καρπός παραγόμενος στην Ε.Ε. δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στις διεθνείς αγορές.

ΕκτύπωσηΗλεκτρονικό ταχυδρομείο

ΜΥΡΤΙΛΟ